UPI Frauds complaints : आजच्या डिजिटल युगात पैसे पाठवणे आणि स्वीकारणे पूर्वीपेक्षा खूप सोपे झाले आहे. मोबाईलमध्ये UPI अॅप उघडा, समोरच्या व्यक्तीचा UPI ID किंवा QR कोड वापरा आणि काही सेकंदांत व्यवहार पूर्ण होतो. त्यामुळे रोख पैसे बाळगण्याची गरज कमी झाली आहे. मात्र, UPI जितके सोयीचे आहे तितकेच त्याचा वापर काळजीपूर्वक करणेही महत्त्वाचे आहे.
UPI व्यवहार करताना झालेली छोटीशी चूक आर्थिक नुकसान करू शकते. विशेषतः फसवणूक करणारे लोक बनावट लिंक, खोटे QR कोड, बनावट ग्राहक सेवा क्रमांक आणि विविध कारणे सांगून लोकांकडून UPI PIN किंवा OTP मिळवण्याचा प्रयत्न करतात. म्हणूनच UPI वापरताना खालील 5 चुका कधीही करू नका.
Must Read – दूध खरे आहे की भेसळयुक्त? क्षणार्धात शोधा, खूप सोपी पद्धत
1. पैसे मिळवण्यासाठी UPI PIN टाकू नका
UPI संदर्भातील सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे पैसे प्राप्त करण्यासाठी UPI PIN आवश्यक नसतो. एखादी व्यक्ती तुम्हाला पैसे पाठवत असल्याचे सांगून “पैसे रिसिव्ह करण्यासाठी PIN टाका” असे म्हणत असेल, तर सावध व्हा.
UPI PIN साधारणपणे तुमच्या बँक खात्यातून पैसे डेबिट करण्यासाठी वापरला जातो. त्यामुळे अनोळखी व्यक्तीने पैसे मिळवण्यासाठी PIN टाकण्यास सांगितल्यास व्यवहार थांबवा.
2. अनोळखी QR कोड स्कॅन करू नका
QR कोड म्हणजे फक्त पैसे घेण्यासाठी वापरली जाणारी गोष्ट नाही. QR कोड स्कॅन केल्यानंतर तुम्हाला नेमका कोणता व्यवहार करायचा आहे, हे तपासणे आवश्यक आहे. फसवणूक करणारे व्यक्ती “हा QR कोड स्कॅन करा, तुम्हाला पैसे मिळतील”, “कॅशबॅक मिळेल” किंवा “ऑफरचा फायदा घ्या” असे सांगू शकतात. अशा परिस्थितीत घाई करू नका.
QR कोड स्कॅन केल्यानंतर UPI अॅपमध्ये समोरच्या व्यक्तीचे नाव, व्यवहाराची रक्कम आणि पेमेंटचा प्रकार काळजीपूर्वक तपासा. पैसे पाठवण्याचा व्यवहार असल्यास आणि तुम्हाला पैसे पाठवायचे नसतील, तर PIN टाकू नका.
3. UPI PIN, OTP किंवा बँक माहिती कोणालाही सांगू नका
UPI PIN, OTP, ATM PIN, कार्ड CVV किंवा इंटरनेट बँकिंगचा पासवर्ड ही अत्यंत महत्त्वाची माहिती आहे. बँक कर्मचारी असल्याचे सांगणारी व्यक्ती फोनवरून ही माहिती मागत असेल तरी ती देऊ नका.
“तुमचे KYC बंद होणार आहे”, “बँक खाते ब्लॉक होईल”, “UPI बंद होणार आहे” किंवा “तुमच्या खात्यात संशयास्पद व्यवहार झाला आहे” अशा कारणांनी फसवणूक करणारे फोन करू शकतात.
लक्षात ठेवा, फक्त समोरची व्यक्ती स्वतःला बँकेचा अधिकारी म्हणते म्हणून तिच्यावर विश्वास ठेवू नका. अधिकृत बँक अॅप किंवा बँकेच्या अधिकृत वेबसाइटवर उपलब्ध असलेल्या संपर्क क्रमांकावरूनच माहितीची पडताळणी करा.
4. पैसे पाठवण्यापूर्वी नाव आणि रक्कम तपासू नका, ही चूक करू नका
UPI व्यवहार काही सेकंदांत पूर्ण होतो. त्यामुळे पैसे पाठवण्यापूर्वी शेवटची तपासणी करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. UPI ID टाइप करताना एक अक्षर किंवा अंक चुकीचा पडला तरी पैसे चुकीच्या व्यक्तीकडे जाऊ शकतात. म्हणून पेमेंट करण्यापूर्वी:
- प्राप्तकर्त्याचे नाव तपासा.
- UPI ID तपासा.
- रक्कम पुन्हा तपासा.
- योग्य व्यक्तीलाच पैसे पाठवत आहात का ते निश्चित करा.
5. बनावट लिंक आणि ग्राहक सेवा क्रमांकावर विश्वास ठेवू नका
UPI फसवणुकीमध्ये बनावट वेबसाइट आणि बनावट ग्राहक सेवा क्रमांकाचा वापर केला जाऊ शकतो. सोशल मीडिया, SMS, WhatsApp किंवा Google Search वर दिसणाऱ्या कोणत्याही क्रमांकावर लगेच फोन करू नका.
समस्या निर्माण झाल्यास संबंधित बँक किंवा UPI अॅपच्या अधिकृत अॅप/वेबसाइटवर दिलेल्या ग्राहक सेवा माध्यमाचा वापर करा.
तसेच “तुम्हाला कॅशबॅक मिळाला आहे”, “तुमचे KYC अपडेट करा”, “तुमचे UPI खाते बंद होणार आहे” अशा संदेशांमधील अनोळखी लिंकवर क्लिक करण्यापूर्वी त्याची सत्यता तपासा.
UPI वापरताना आणखी कोणती काळजी घ्यावी?
UPI वापरताना मोबाईलला स्क्रीन लॉक ठेवा आणि UPI अॅपसाठी उपलब्ध सुरक्षा सुविधा वापरा. सार्वजनिक किंवा अनोळखी Wi-Fi नेटवर्कवरून संवेदनशील बँकिंग व्यवहार करणे शक्यतो टाळा.
तुमच्या बँक खात्यातून अनोळखी व्यवहार झाल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. त्वरित संबंधित बँक आणि अधिकृत UPI सेवा प्रदात्याशी संपर्क साधा. फसवणूक झाल्याचा संशय असल्यास व्यवहाराची माहिती, तारीख, रक्कम आणि संबंधित स्क्रीनशॉट जतन करून ठेवा.
UPI Fraud झाल्यास तक्रार करण्यासाठी भारत सरकारच्या National Cyber Crime Reporting Portal वर ऑनलाइन तक्रार करता येते. आर्थिक फसवणूक झाल्यास 1930 या सायबर क्राइम हेल्पलाइनवर तातडीने संपर्क करणे महत्त्वाचे आहे.
UPI Fraud Complaint करण्यासाठी अधिकृत लिंक:
National Cyber Crime Reporting Portal – Financial Fraud Complaint
तक्रार करताना Transaction ID, तारीख, रक्कम, बँक/UPI माहिती आणि उपलब्ध स्क्रीनशॉट जवळ ठेवा.
निष्कर्ष
UPI मुळे डिजिटल पेमेंट खूप सोपे आणि जलद झाले आहे. मात्र, या सुविधेचा वापर करताना PIN कोणालाही न सांगणे, अनोळखी QR कोडपासून सावध राहणे, पैसे पाठवण्यापूर्वी प्राप्तकर्त्याचे नाव तपासणे आणि संशयास्पद लिंकपासून दूर राहणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
लक्षात ठेवा, UPI वापरताना घाईपेक्षा सावधगिरी महत्त्वाची आहे. काही सेकंद विचार करून केलेला व्यवहार तुमचे पैसे आणि बँक खाते सुरक्षित ठेवण्यास मोठी मदत करू शकतो.
Must Read – विमानात इतर जागा सोडून, विमानाच्या पंखांमध्ये इंधन का भरतात.?