Wheat Storage: घरात वर्षभर पुरेल एवढा गहू साठवून ठेवण्याची पद्धत अनेक कुटुंबांमध्ये आजही आहे. मात्र काही महिन्यांनंतर गव्हाला घुण लागणे, त्यातून किडे होणे किंवा गव्हाची गुणवत्ता खराब होणे ही मोठी समस्या ठरते. विशेषतः गव्हामध्ये सुरुवातीपासूनच ओलावा असेल किंवा तो चुकीच्या पद्धतीने साठवला असेल तर ही समस्या अधिक वेगाने वाढू शकते.
How To Store Wheat: गहू दीर्घकाळ चांगला ठेवण्यासाठी महागडी साधने किंवा विशेष प्रक्रिया नेहमीच आवश्यक असते असे नाही. गहू पूर्णपणे कोरडा ठेवणे, योग्य डबा वापरणे, साठवणुकीची जागा स्वच्छ ठेवणे आणि काही पारंपरिक उपायांचा वापर करणे यामुळे घुण लागण्याचा धोका कमी करता येऊ शकतो.
बाजारातून गहू आणल्यानंतर तो लगेच डब्यात भरू नका. गव्हामध्ये ओलावा आहे का, दाणे व्यवस्थित कोरडे आहेत का आणि त्यामध्ये आधीपासून किडे किंवा खराब दाणे आहेत का, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे. गहू ओलसर वाटत असल्यास तो स्वच्छ जागेवर पसरवून चांगला वाळू द्या. शक्य असल्यास सूर्यप्रकाशात व्यवस्थित वाळवून घ्या. मात्र धूळ, पाऊस किंवा इतर प्रदूषणापासून गहू सुरक्षित ठेवणेही तितकेच आवश्यक आहे.
Must Read : रोज बिअर प्यायल्याने शरीरावर काय परिणाम होतात?
स्टीलच्या हवाबंद डब्यात गहू ठेवा
वर्षभर गहू साठवण्यासाठी स्वच्छ, कोरडा आणि मजबूत स्टीलचा डबा किंवा ड्रम वापरता येतो. डबा वापरण्यापूर्वी तो पूर्णपणे स्वच्छ करून कोरडा करणे आवश्यक आहे.
डब्यामध्ये जुन्या गव्हाचे कण किंवा धूळ राहिली असेल तर ती आधी काढून टाका. डब्यात गहू भरल्यानंतर झाकण व्यवस्थित बंद होते याची खात्री करा. बाहेरील हवा आणि ओलावा आत जाणार नाही, अशी साठवणूक केल्यास गहू अधिक काळ चांगला राहण्यास मदत होते.
Must Read : UPI वापरताना सावधान! या 5 चुका केल्यास तुमचे पैसे जाऊ शकतात
गव्हामध्ये कोरड्या नीमच्या पानांचा वापर
घुण आणि इतर किड्यांपासून धान्याचे संरक्षण करण्यासाठी नीमच्या पानांचा वापर ग्रामीण भागात पारंपरिक पद्धतीने केला जातो. गहू साठवताना पूर्णपणे स्वच्छ आणि कोरडी नीमची पाने वापरता येतात. डब्याच्या तळाशी काही पाने ठेवून त्यावर गहू भरता येतो. मोठ्या प्रमाणात गहू साठवत असल्यास गव्हाच्या थरांमध्येही कोरडी पाने ठेवण्याची पारंपरिक पद्धत वापरली जाते.
महत्त्वाचे: नीमची पाने ओलसर नसावीत. ओलसर पाने गव्हामध्ये अतिरिक्त आर्द्रता निर्माण करू शकतात.
लसूणही पारंपरिक उपाय म्हणून वापरला जातो
लसणाच्या विशिष्ट वासामुळे तो धान्य साठवणुकीत पारंपरिक पद्धतीने वापरला जातो. काही लोक गहू ठेवलेल्या डब्यात लसणाच्या सुक्या पाकळ्या ठेवतात. मात्र लसूण पूर्णपणे कोरडा असणे आवश्यक आहे. ओलसर किंवा खराब होणारा लसूण गव्हामध्ये ठेवणे टाळावे. दीर्घकाळ साठवणूक करत असल्यास लसणाची स्थितीही अधूनमधून तपासणे योग्य ठरते.
Must Read : Cyber Fraud झाल्यास पैसे परत मिळतात का?
कपूर वापरताना घ्या विशेष काळजी
कपूरचा तीव्र वास काही घरगुती साठवणुकीच्या पद्धतींमध्ये किडे दूर ठेवण्यासाठी वापरला जातो. मात्र कपूर थेट गव्हामध्ये मिसळणे योग्य नाही. खाद्यपदार्थाशी थेट संपर्क होणार नाही याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.
गहू साठवताना कोणताही घरगुती उपाय वापरण्यापूर्वी तो अन्नासाठी सुरक्षित आहे का, याचा विचार करा. विशेषतः रासायनिक पदार्थ किंवा कीटकनाशके स्वतःहून गव्हामध्ये मिसळू नका.
गव्हाचा डबा वारंवार उघडू नका
गहू साठवल्यानंतर डबा वारंवार उघडल्याने बाहेरील हवा आणि आर्द्रता आत जाऊ शकते. त्यामुळे गरज असेल तेव्हाच डबा उघडा आणि गहू काढल्यानंतर झाकण व्यवस्थित बंद करा.
डबा स्वयंपाकघरातील ओलसर भागात, सिंकजवळ किंवा पाण्याच्या संपर्कात येईल अशा ठिकाणी ठेवणे टाळा. कोरडी, स्वच्छ आणि शक्यतो हवेशीर जागा साठवणुकीसाठी निवडा.
Must Read : पित्त झाल्यावर काय खावे? | पित्त कमी करण्यासाठी सर्वोत्तम आहार
महिन्यातून एकदा गव्हाची तपासणी करा
गहू वर्षभरासाठी साठवला म्हणून त्याकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करू नका. अधूनमधून गव्हाची पाहणी करा. दाण्यांमध्ये छोटे किडे, छिद्रे, जाळीसारखे पदार्थ, ओलसरपणा किंवा असामान्य वास जाणवत आहे का, हे तपासा. सुरुवातीलाच समस्या लक्षात आली तर खराब झालेला भाग वेगळा करून पुढील नुकसान कमी करण्याचा प्रयत्न करता येतो.
गहू खराब होऊ नये यासाठी या गोष्टी लक्षात ठेवा
- गहू साठवण्यापूर्वी तो पूर्णपणे कोरडा असावा.
- डबा स्वच्छ आणि आतून पूर्णपणे कोरडा असावा.
- हवाबंद झाकण असलेला स्टीलचा डबा किंवा ड्रम वापरा.
- साठवणुकीची जागा कोरडी आणि स्वच्छ ठेवा.
- ओलसर नीमची पाने किंवा लसूण वापरू नका.
- गव्हामध्ये कोणतेही रसायन किंवा कीटकनाशक स्वतःहून मिसळू नका.
- डबा गरज नसताना वारंवार उघडू नका.
- ठराविक कालावधीनंतर गव्हाची तपासणी करत राहा.
Must Read : दुबईमधील प्रसिद्ध भारतीय शाकाहारी रेस्टॉरंट्स
गहू वर्षभर चांगला ठेवण्यासाठी कोरडेपणा आणि स्वच्छ साठवणूक ही सर्वात महत्त्वाची बाब आहे. गव्हामध्ये सुरुवातीपासून ओलावा असेल तर कोणताही घरगुती उपाय अपेक्षित परिणाम देईलच असे नाही. त्यामुळे गहू खरेदी केल्यानंतर त्याची गुणवत्ता तपासणे, आवश्यक असल्यास व्यवस्थित वाळवणे आणि स्वच्छ, कोरड्या व घट्ट बंद होणाऱ्या डब्यात ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
नीमची पाने किंवा लसणासारखे पारंपरिक उपाय काही घरांमध्ये वापरले जातात; मात्र अन्नाच्या सुरक्षिततेशी तडजोड करू नये. गव्हामध्ये गंभीर किडीचा प्रादुर्भाव झाल्यास सुरक्षित आणि मान्यताप्राप्त धान्य साठवणूक पद्धतींचा सल्ला घेणे अधिक योग्य ठरते.
Must Read : मृत्यूनंतर बँक खात्याचे पैसे कोणाला मिळतात?