150+ मराठी म्हणी आणि त्यांचे अर्थ | Marathi Mhani

मराठी म्हणी या आपल्या संस्कृतीचा आणि अनुभवांचा अमूल्य ठेवा आहेत. दैनंदिन जीवनातील प्रसंग, शहाणपण आणि विनोद यांचे सुंदर मिश्रण म्हणींमध्ये दिसून येते. खाली 100 लोकप्रिय मराठी म्हणी आणि त्यांचे सोपे अर्थ दिले आहेत.

Marathi mhani with meaning

मराठी म्हण	अर्थ
अंथरूण पाहून पाय पसरावे	उत्पन्नानुसार खर्च करावा
अति तिथे माती	कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक वाईट
आपल्या पायावर धोंडा मारून घेणे	स्वतःचे नुकसान करून घेणे
आगीतून फुफाट्यात	एका संकटातून दुसऱ्या संकटात जाणे
अडला हरी गाढवाचे पाय धरी	गरज पडल्यास कोणाकडेही मदत मागावी लागते
आंधळा मागतो एक डोळा देव देतो दोन	अपेक्षेपेक्षा जास्त लाभ मिळणे
असतील शिते तर जमतील भुते	श्रीमंताभोवती लोक गोळा होतात
उंटाच्या तोंडात जीरे	गरजेपेक्षा खूप कमी
उथळ पाण्याला खळखळाट फार	कमी ज्ञान असलेले लोक जास्त बोलतात
एका हाताने टाळी वाजत नाही	वादात दोन्ही बाजू दोषी असतात
ऐकावे जनाचे करावे मनाचे	इतरांचे ऐकून स्वतः विचार करावा
कर नाही त्याला डर कशाला	चुकीचे काम नसेल तर भीती नसते
करावे तसे भरावे	कर्माचे फळ मिळते
काखेत कळसा गावाला वळसा	जवळची वस्तू दूर शोधणे
कामापुरता मामा	गरज संपल्यावर विसरणारा
काळ आला पण वेळ आली नाही	संकटातून थोडक्यात बचावणे
कावळ्याच्या शापाने गाय मरत नाही	वाईट बोलण्याने काही फरक पडत नाही
कोल्ह्याला द्राक्षे आंबट	न मिळालेल्या वस्तूची निंदा करणे
कोंबडे झाकले म्हणून सूर्य उगवत नाही असे नाही	सत्य लपवता येत नाही
खाई त्याला खवखवे	चुकीचे काम करणाऱ्याला भीती वाटते
गाढवाला गुळाची चव काय	अज्ञानी माणसाला चांगल्या गोष्टीचे महत्त्व नसते
गर्वाचे घर खाली	अहंकाराचा शेवट वाईट
गरजवंताला अक्कल नसते	गरज पडल्यावर माणूस काहीही करतो
गाव करी ते राव काय करी	एकजुटीत ताकद असते
गाजराची पुंगी	उपयोग झाला तर ठीक नाहीतर फेकून द्यायचे
घरचे ना घाटचे	दोन्हीकडून नुकसान होणे
चोर सोडून संन्याशाला फाशी	निरपराधाला शिक्षा होणे
चोराच्या उलट्या बोंबा	दोषी व्यक्तीच ओरडते
जितकी चादर तितके पाय पसरावे	मर्यादेत राहावे
जशी करणी तशी भरणी	कर्माचे फळ मिळते
झाकली मूठ सव्वा लाखाची	गोष्ट लपवली तर तिचे महत्त्व टिकते
ठेंबे ठेंबे तळे साचे	थोड्या थोड्या साठ्याने मोठे काम होते
डोळ्यात तेल घालून पाहणे	खूप काळजीपूर्वक लक्ष ठेवणे
तोंड दाबून बुक्क्यांचा मार	अन्याय सहन करणे
दुधाने तोंड पोळले की ताक फुंकून पितात	वाईट अनुभवामुळे सावध राहणे
दूरचे डोंगर साजरे	दूरची गोष्ट आकर्षक वाटते
नाचता येईना अंगण वाकडे	स्वतःची चूक दुसऱ्यावर ढकलणे
नाव मोठे लक्षण खोटे	प्रसिद्धी मोठी पण गुणवत्ता कमी
पळसाला पाने तीन	परिस्थितीत बदल न होणे
पाण्यात राहून माशाशी वैर नाही	जिथे राहतो तिथे भांडण करू नये
फुकटचे सल्ले भरपूर	विनामूल्य गोष्टी सहज मिळतात
बुडत्याला काडीचा आधार	संकटात छोटी मदतही मोठी वाटते
भुकेल्याला कोंडा आणि निजलेल्याला धोंडा	गरजेप्रमाणे वस्तूचे महत्त्व बदलते
मनात एक आणि जनात एक	दुटप्पी वागणे
माशी शिंकली	कामात छोटासा अडथळा येणे
रात्र थोडी सोंगे फार	वेळ कमी आणि कामे जास्त
लोका सांगे ब्रह्मज्ञान स्वतः कोरडे पाषाण	इतरांना उपदेश पण स्वतः पालन नाही
शितावरून भाताची परीक्षा	छोट्या गोष्टीवरून अंदाज बांधणे
हातचे सोडून पळत्याच्या पाठी	खात्रीची गोष्ट सोडून अनिश्चित गोष्टीकडे धावणे
हात धुऊन मागे लागणे	एखाद्याच्या मागे हट्टाने लागणे

विद्यार्थ्यांसाठी उपयुक्त म्हणी

म्हण	अर्थ
वेळेवरचे काम सोन्याचे	योग्य वेळी केलेले काम महत्त्वाचे असते
मेहनत केल्याशिवाय फळ मिळत नाही	यशासाठी परिश्रम आवश्यक
थेंबे थेंबे तळे साचे	सातत्याने मोठे काम पूर्ण होते
विद्या विनयाने शोभते	ज्ञानासोबत नम्रता आवश्यक
संकटातच माणूस ओळखू येतो	कठीण काळात खरी माणसे समजतात
जिथे इच्छा तिथे मार्ग	दृढ निश्चयाने मार्ग मिळतो
वेळ कोणासाठी थांबत नाही	वेळेचे महत्त्व ओळखावे
एकीचे बळ मोठे	संघटनेत ताकद असते
प्रयत्नांती परमेश्वर	प्रयत्न केल्यास यश मिळते
अडचणीत धैर्य ठेवावे	संकटात शांत राहणे महत्त्वाचे

मराठी म्हणी भाषा अधिक प्रभावी आणि सुंदर बनवतात. शालेय अभ्यास, निबंध लेखन, भाषण आणि दैनंदिन संभाषणात त्यांचा वापर केल्यास भाषेची समृद्धी वाढते.

आणखी प्रसिद्ध मराठी म्हणी व अर्थ

म्हण	अर्थ
अति शहाणा त्याचा बैल रिकामा	जास्त हुशारी नुकसानदायक ठरते
अधाशीला एक डोळा	लोभी माणूस कधी समाधानी नसतो
आपला हात जगन्नाथ	स्वतःच्या कष्टावर विश्वास ठेवावा
आंधळ्याच्या गायी देव राखतो	असहाय व्यक्तीला देव मदत करतो
इज्जत गेली की सर्व गेले	मान-सन्मान खूप महत्त्वाचा असतो
उगीच खोड काढणे	विनाकारण वाद घालणे
उडत्या पाखराची पिसे मोजणे	अतिशय चाणाक्ष असणे
एक ना धड भाराभर चिंध्या	कोणतेही काम व्यवस्थित न करणे
एकीचे बळ तुटेना	एकजुटीची ताकद मोठी असते
ऐकीव गोष्टींवर विश्वास ठेवू नये	सत्य तपासून पाहावे
ओठात एक पोटात एक	मनात वेगळे आणि बोलण्यात वेगळे
कष्टाशिवाय फळ नाही	मेहनत केल्याशिवाय यश मिळत नाही
काट्याने काटा काढणे	एका युक्तीने दुसरी अडचण सोडवणे
कानामागून येऊन तिखट होणे	अनुभव नसताना शहाणपणा दाखवणे
काळाच्या पुढे कोणी नाही	वेळ सर्वांवर मात करते
कुत्र्याचे शेपूट वाकडे ते वाकडे	काही लोकांचा स्वभाव बदलत नाही
खिसा रिकामा की मित्र कमी	पैशावर नाती टिकतात
गोड बोलून काम करून घेणे	प्रेमाने आपले उद्दिष्ट साध्य करणे
घरचा आहेर	स्वतःच्या माणसांकडून मदत
चांगल्या कामाला वेळ लागत नाही	योग्य काम लगेच करावे
चिखलात दगड मारला तर शिंतोडे उडतात	वाईट लोकांशी वाद केल्यास नुकसान होते
जळत्या घरात तेल ओतणे	आधीच वाढलेल्या संकटात भर घालणे
जशी संगत तसा रंग	सहवासाचा परिणाम होतो
झाडावे तेथेच सावली	मदत आपल्याच लोकांकडून मिळते
टाकीचे घाव सोसल्याशिवाय देवपण येत नाही	मोठेपणासाठी कष्ट आवश्यक
डोंगर पोखरून उंदीर काढणे	मोठ्या प्रयत्नातून कमी परिणाम मिळणे
तळ्यात मळ्यात	निर्णय न घेता गोंधळात राहणे
तोंडावर पडणे	अपयशी होणे
दगडापेक्षा वीट मऊ	कठीण परिस्थितीत कमी वाईट पर्याय निवडणे
दिव्याखाली अंधार	जवळच्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष होणे
दोन घडीचा पाहुणा	थोड्या वेळासाठी आलेला व्यक्ती
नाकाने कांदे सोलणे	फार त्रास सहन करणे
निंदकाचे घर असावे शेजारी	टीका करणाऱ्यामुळे सुधारणा होते
पापाचा घडा भरला	चुकीच्या कर्मांचा शेवट जवळ येणे
पोटात कावळे ओरडणे	खूप भूक लागणे
फळ पिकल्यावरच गोड लागते	योग्य वेळ आल्यावरच यश मिळते
बाप तसा बेटा	मुलगा वडिलांसारखा असणे
भिंतीला कान असतात	गुपित गोष्टी सर्वत्र पोहोचू शकतात
मन चंगा तो कठौती में गंगा	मन स्वच्छ असेल तर सर्व चांगले वाटते
मूर्ख मित्रापेक्षा शहाणा शत्रू बरा	अज्ञानी मित्र नुकसानदायक ठरतो
यथा राजा तथा प्रजा	नेत्याप्रमाणे लोक वागतात
राईचा पर्वत करणे	छोट्या गोष्टीला मोठे रूप देणे
लाख मोलाचा सल्ला	अत्यंत उपयुक्त मार्गदर्शन
वाघ आला रे आला	खोटे बोलण्यामुळे खरे असतानाही विश्वास बसत नाही
वेळ पडली की गाढवाला बाप म्हणावे लागते	गरजेपोटी कोणाचीही मदत घ्यावी लागते
शंभर दिवस चोराचे एक दिवस साहुकाराचे	चुकी करणारा शेवटी पकडला जातो
संकटे माणसाला शहाणे करतात	कठीण प्रसंगातून अनुभव मिळतो
हातच्या राखून पळत्याच्या मागे लागू नये	खात्रीचे सोडून अनिश्चित गोष्टीकडे धावू नये
हत्ती गेला शेपूट राहिले	मोठे काम पूर्ण झाले पण छोटा भाग राहिला
होत्याचे नव्हते होणे	सर्व काही नष्ट होणे