बनावट वाटणीपत्रामुळे जमिनीचा हक्क धोक्यात आला आहे का? नोंदणी अभिलेख, इंडेक्स II, सातबारा आणि फेरफार नोंदींची पडताळणी कशी करावी, तसेच वाटणीपत्र रद्द करण्यासाठी दिवाणी न्यायालयात कोणती कारवाई करता येते, याची माहिती जाणून घ्या.
जमिनीचे वाटणी पत्र : जमीन किंवा वडिलोपार्जित मालमत्तेच्या वाटणीसाठी वाटणीपत्र तयार केले जाते. मात्र, काही वेळा खोट्या सह्या, बनावट अंगठे, चुकीची माहिती किंवा दुसऱ्या व्यक्तीची कागदपत्रे वापरून मालमत्ता हडपण्याचे प्रकार घडू शकतात. अशा वेळी बनावट वाटणीपत्र कसे ओळखायचे आणि त्याविरोधात कोणती कायदेशीर कारवाई करता येते, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
बनावट वाटणीपत्र कसे ओळखायचे?
1. वाटणीपत्राची नोंदणी तपासा
वाटणीपत्राची प्रमाणित प्रत संबंधित दुय्यम निबंधक कार्यालयातून मिळवा. दस्तऐवजावरील नोंदणी क्रमांक, तारीख, पक्षकारांची नावे आणि सह्या यांची पडताळणी करा. स्थावर मालमत्तेच्या हक्कांवर परिणाम करणाऱ्या वाटणीपत्रासाठी नोंदणी आवश्यक असू शकते; मात्र प्रत्येक परिस्थितीत नियम सारखे नसतात. केवळ नोटरी केलेला दस्तऐवज म्हणजे आपोआप बनावट दस्तऐवज असे नाही.
2. इंडेक्स II आणि नोंदणी अभिलेख तपासा
महाराष्ट्रातील संबंधित दुय्यम निबंधक कार्यालयातून इंडेक्स II आणि उपलब्ध नोंदणी अभिलेख तपासा. दस्तऐवजातील मालमत्तेचे वर्णन, सर्वे क्रमांक, क्षेत्रफळ आणि संबंधित व्यक्तींची माहिती मूळ नोंदींशी जुळते का ते पाहा.
3. सातबारा आणि फेरफार उतारा पाहा
महाभूलेख किंवा संबंधित महसूल कार्यालयातून सातबारा उतारा आणि फेरफार नोंदी मिळवा. फेरफार क्रमांक 6 मधील नोंद कोणत्या दस्तऐवजाच्या आधारे झाली, संबंधितांना नोटीस दिली होती का आणि हरकतींची नोंद आहे का, हे तपासा. सातबाऱ्यावर नाव लागले म्हणजे मालकीहक्क अंतिमतः सिद्ध झाला असे समजू नये.
4. सह्या, अंगठे आणि छायाचित्रांची पडताळणी करा
वाटणीपत्रावरील छायाचित्र, ओळखपत्र, सह्या आणि अंगठ्यांचे ठसे संबंधित व्यक्तींच्या अस्सल नोंदींशी पडताळा. गरज असल्यास न्यायालयामार्फत हस्ताक्षर किंवा ठसे तज्ज्ञांची मदत घेता येते.
Must Read : दोन वेगवेगळ्या गट नंबरसाठी सोलर पंप मिळतो का? पात्रता आणि कागदपत्रांची यादी
बनावट वाटणीपत्र रद्द करण्यासाठी कुठे दावा करायचा?
बनावट वाटणीपत्रामुळे तुमच्या मालमत्तेच्या हक्कांवर परिणाम झाला असल्यास, परिस्थितीनुसार सक्षम दिवाणी न्यायालयात दस्तऐवज रद्द करण्यासाठी किंवा तो आपल्यावर बंधनकारक नसल्याचे घोषित करण्यासाठी दावा दाखल करता येतो. मालमत्तेवरील हक्क जाहीर करणे, ताबा मिळवणे आणि पुढील विक्री रोखण्यासाठी तात्पुरती मनाई मिळवणे, अशा मागण्याही परिस्थितीनुसार करता येतात.
वाटणीपत्राच्या आधारे फेरफार नोंद झाली असल्यास, लागू कायद्यानुसार तहसीलदार किंवा संबंधित अपील प्राधिकरणाकडे हरकत किंवा अपील करता येऊ शकते. दस्तऐवज बनावट असल्याचा संशय असल्यास पोलिसांकडे तक्रारही दाखल करता येते.
महत्त्वाची सूचना
अशा प्रकरणांमध्ये पुरावे जतन करा आणि मालमत्तेच्या कागदपत्रांसह स्थानिक मालमत्ता विषयक वकिलांचा सल्ला घ्या. दावा दाखल करण्याची मुदत आणि योग्य न्यायालय हे प्रकरणातील तथ्यांवर अवलंबून असते. त्यामुळे विलंब न करता कायदेशीर सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
Must Read: दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना दिवाळीपूर्वी ₹5,000 मिळणार?
