Sugar Prices Fall: सणासुदीचा काळ जवळ येत असताना साखरेच्या वाढलेल्या किमतींमुळे सर्वसामान्यांच्या घरखर्चावर अतिरिक्त भार पडत आहे. बाजारात साखरेचे किरकोळ दर काही ठिकाणी 70 ते 75 रुपये किलोपर्यंत पोहोचले आहेत. मात्र, गेल्या काही दिवसांत घाऊक बाजारात साखरेच्या दरात मोठी घट झाली आहे. त्यामुळे एकीकडे ग्राहक महाग साखर खरेदी करत असताना दुसरीकडे घाऊक बाजारात दर कमी का होत आहेत, असा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.
साखरेच्या घाऊक दरात मोठी घसरण
अलीकडच्या काळात साखरेच्या दरात झालेल्या वाढीमुळे सरकारसमोरही महत्त्वाचे आव्हान निर्माण झाले. दर नियंत्रणात आणण्यासाठी केंद्र सरकारने कच्च्या साखरेच्या 10 लाख टन शुल्कमुक्त आयातीला परवानगी दिली. त्याचबरोबर साखरेचा अनावश्यक साठा करून दर वाढवण्याच्या प्रकारांवर लक्ष ठेवण्यास सुरुवात केली.
या उपाययोजनांचा परिणाम आता घाऊक बाजारात दिसू लागला आहे. गेल्या तीन दिवसांत कारखाना पातळीवरील साखरेच्या दरात प्रति क्विंटल सुमारे 800 रुपयांची घट झाल्याचे बाजारातील व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे. त्यामुळे साखरेचा घाऊक दर सुमारे 62 रुपये किलोच्या आसपास आला आहे.
बाजारातील परिस्थिती पाहता आगामी काळात दरात आणखी काही रुपयांची घट होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
Must Read : Mutual Fund म्हणजे काय? गुंतवणूक करण्यापूर्वी जाणून घ्या!
किरकोळ बाजारात मात्र ग्राहकांना अद्याप दिलासा नाही
घाऊक बाजारातील दर कमी झाले असले तरी त्याचा थेट फायदा ग्राहकांना लगेच मिळालेला नाही. अनेक ठिकाणी किरकोळ बाजारात साखरेचा दर अजूनही 70 ते 75 रुपये किलोच्या आसपास आहे.
यामागे जुन्या महागड्या साठ्याचा मुद्दा असल्याचे व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे. किरकोळ विक्रेत्यांकडे आधी खरेदी केलेला महाग साठा असल्याने नवीन कमी दरातील साखर बाजारात आल्यानंतरच किरकोळ किमतीत घट होण्याची शक्यता आहे. म्हणजेच घाऊक बाजारातील दरवाढ किंवा घट किरकोळ ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी काही काळ लागू शकतो.
शेतकऱ्यांचा सवाल—दरवाढीचा फायदा कोणाला?
साखरेच्या किमती वाढल्यानंतर शेतकरी संघटनांनीही या परिस्थितीवर प्रश्न उपस्थित केला आहे. साखरेच्या बाजारभावात वाढ होत असेल तर त्यातील योग्य हिस्सा ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना मिळायला हवा, अशी मागणी करण्यात येत आहे.
स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने 2025-26 च्या गाळप हंगामातील उसासाठी शेतकऱ्यांना अतिरिक्त 300 रुपये प्रति टन देण्याची मागणी केली आहे. साखरेच्या वाढलेल्या दरातून कारखानदारांना अधिक उत्पन्न मिळत असल्यास त्याचा लाभ ऊस उत्पादकांनाही मिळणे आवश्यक असल्याचे संघटनेचे म्हणणे आहे.
साखरेचे दर का वाढले?
साखरेच्या दरवाढीमागे केवळ साठ्याची कमतरता हे एकमेव कारण नसल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. उत्पादनाचा चुकीचा अंदाज, निर्यातीसंदर्भातील निर्णय, बाजारातील उपलब्ध साठा आणि उसाच्या उत्पादनातील बदल यामुळेही बाजारावर परिणाम झाला.
2025-26 च्या हंगामासाठी सुरुवातीला साखरेचे उत्पादन अपेक्षेपेक्षा अधिक राहील असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला होता. मात्र, प्रत्यक्ष उत्पादन कमी झाल्याने बाजारातील उपलब्धतेवर परिणाम झाला.
उत्पादन कमी होण्याची चिन्हे दिसत असतानाही निर्यातीला परवानगी देण्यात आल्याने देशांतर्गत पुरवठ्याबाबत चिंता वाढली. परिणामी बाजारात साखरेच्या किमतीवर दबाव निर्माण झाला.
सरकारने साखरेचा साठा तपासण्यास सुरुवात केली
दरवाढीला आळा घालण्यासाठी केंद्र सरकारने साखरेच्या साठ्याची तपासणी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. देशातील विविध भागांमध्ये पथके पाठवून कारखाने, व्यापारी आणि साठवणूक केंद्रांमधील उपलब्ध साखरेची माहिती तपासली जात आहे.
साठेबाजी किंवा कृत्रिम टंचाई निर्माण करून दर वाढवण्याचा प्रयत्न होत असल्यास त्यावर कारवाई करण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे. याशिवाय आयातीमुळे देशांतर्गत बाजारात साखरेचा पुरवठा वाढण्याची अपेक्षा आहे.
देशात किती साखर उपलब्ध आहे?
सरकारच्या माहितीनुसार देशात सुमारे 36 लाख टन साखरेचा साठा उपलब्ध असल्याचे सांगण्यात आले आहे. नवीन गाळप हंगाम सुरू होईपर्यंत देशातील मागणी पूर्ण करण्यासाठी विद्यमान साठा आणि प्रस्तावित आयात पुरेशी ठरेल, असा सरकारचा अंदाज आहे.
नवीन हंगामातील साखर बाजारात दाखल झाल्यानंतर पुरवठा वाढल्यास किमतीवर आणखी दबाव येऊ शकतो. त्यामुळे सणासुदीच्या काळात साखरेच्या किमती काही प्रमाणात नियंत्रणात येतील का, याकडे ग्राहकांचे लक्ष लागले आहे.
महाराष्ट्र सरकारचे ‘दुहेरी किंमत’ मॉडेल काय?
साखरेच्या वाढत्या किमतीच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र सरकारने दुहेरी किंमत प्रणालीचा प्रस्ताव केंद्रासमोर मांडला आहे. या मॉडेलमध्ये घरगुती ग्राहकांसाठी तुलनेने कमी दर आणि औद्योगिक वापरासाठी वेगळा दर ठेवण्याची संकल्पना आहे.
राज्य सरकारच्या मते, घरगुती वापरासाठी साखरेचे प्रमाण तुलनेने कमी आहे, तर उद्योगांमध्ये तिचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो. त्यामुळे औद्योगिक ग्राहकांकडून अधिक दर आकारून घरगुती ग्राहकांना काही प्रमाणात दिलासा देता येऊ शकतो.
या प्रस्तावाची तुलना LPG सिलिंडरच्या वेगवेगळ्या वापरानुसार असलेल्या किंमत पद्धतीशी करण्यात आली आहे. मात्र, हा प्रस्ताव प्रत्यक्षात कसा लागू होईल आणि त्याचा ग्राहक, शेतकरी व साखर कारखान्यांवर नेमका काय परिणाम होईल, हे पुढील निर्णयांवर अवलंबून आहे.
ग्राहकांना साखर स्वस्त कधी मिळणार?
घाऊक दरातील घसरण पाहता आगामी काळात किरकोळ बाजारातही साखरेच्या किमती कमी होण्याची शक्यता आहे. मात्र, जुन्या महागड्या साठ्यामुळे त्याचा परिणाम ग्राहकांना लगेच दिसणार नाही.
नवीन साखर कमी दरात बाजारात उपलब्ध होणे, आयातीमुळे पुरवठा वाढणे आणि साठेबाजीवर नियंत्रण राहणे या तीन गोष्टी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.
निष्कर्ष
साखरेच्या दरवाढीचा परिणाम सणासुदीच्या खरेदीवर थेट होत आहे. मात्र, घाऊक बाजारातील अलीकडची घसरण आणि सरकारकडून करण्यात येत असलेल्या उपाययोजनांमुळे आगामी काळात ग्राहकांना काहीसा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.
दुसरीकडे, साखरेच्या वाढलेल्या दराचा योग्य फायदा ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना मिळतोय का, हा प्रश्नही तितकाच महत्त्वाचा आहे. त्यामुळे पुढील काही आठवडे साखरेच्या बाजारासाठी तसेच ग्राहक आणि शेतकरी दोघांसाठीही महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
Must Read : CIBIL Score म्हणजे काय? जाणून घ्या CIBIL स्कोअरची माहिती